Науковий вісник Мукачівського державного університету. Серія «Педагогіка та психологія»

Том 12, № 2, 2026 25.05.2026 open access Open access

Мейкерство як засіб реалізації едьютейнменту у навчанні хімії учнів старшої школи

Юлія Шафорост*, Валентина Шпак, Андрій Шафорост

zdoryulia@ukr.net

DOI https://doi.org/10.52534/msu-pp2.2026.09 Сторінки 9 –19 Переглядів 5 Переглядів

Анотація

У сучасних умовах розвитку освіти важливого значення набуває використання інноваційних педагогічних підходів, спрямованих на підвищення мотивації здобувачів освіти та розвиток їхньої дослідницької і творчої активності. Одним із перспективних напрямів є поєднання едьютейнменту та мейкерської освіти. Метою дослідження було обґрунтування та експериментальна перевірка ефективності використання мейкерського підходу як засобу реалізації едьютейнменту в процесі навчання хімії учнів 11-х класів. У дослідженні було використано комплекс теоретичних та емпіричних методів: аналіз і узагальнення науково-педагогічної літератури, педагогічне моделювання, педагогічне спостереження, анкетування, бесіди та педагогічний експеримент. Результати педагогічного експерименту засвідчили, що на констатувальному етапі в обох групах переважали середній і низький рівні пізнавальної активності. У процесі формувального етапу учні експериментального класу виконували мейкерські завдання та мініпроєкти, що передбачали створення експериментальних моделей і проведення досліджень. Виконання таких завдань сприяло підвищенню пізнавальної активності, розвитку творчості та самостійності. Порівняльний аналіз результатів констатувального та підсумкового етапів показав підвищення рівня пізнавальної активності учнів експериментального класу: частка учнів із високим рівнем зросла з 10 % до 43 %, тоді як кількість учнів із низьким рівнем зменшилася з 43 % до 9 %. Отримані результати підтвердили ефективність використання мейкерських завдань як засобу активізації навчальної діяльності та підвищення мотивації до вивчення хімії. Практична цінність дослідження полягала у розробленні методичної моделі організації мейкерської діяльності та системи мейкерських завдань для навчання хімії, апробованих студентами під час педагогічної практики

Ключові слова

мотивація; пізнавальна активність; проєктування; експериментування; STEM-освіта

Використані джерела

  1. Brandl, L.C., & Schrader, A. (2024). Serious games in higher education in the transforming process to Education 4.0. Education Sciences, 14(3), article number 281. doi: 10.3390/educsci14030281.
  2. Calheiro, L.B., & Greca, I.M. (2025). Which maker and STEAM integration styles stand out in education? A systematic review of pedagogical practices in teacher education. International Journal of Technology and Design Education, 36, 951-981. doi: 10.1007/s10798-025-10017-y.
  3. Chen, K., Chu, S.L., Quek, F., & Schlegel, R.J. (2024). Integrating making with authentic science classes: An approach and evidence. Journal of Science Education and Technology, 33, 479-492. doi: 10.1007/s10956-024-10097-w.
  4. Feldman-Maggor, Y., Blonder, R., & Alexandron, G. (2025). Perspectives of generative AI in chemistry education within the TPACK framework. Journal of Science Education and Technology, 34, 1-12. doi: 10.1007/s10956-024-10147-3.
  5. George-Reyes, C.E., Tapia-Bastidas, T., Sandoval-Benitez, L.F., Caicedo-Quiroz, R., & Pinto-Santos, A.R. (2025). Rethinking maker education: Makerspaces, gender, and STEM skills in the era of inclusive educational intelligence. Frontiers in Education, 10, article number 1729067. doi: 10.3389/feduc.2025.1729067.
  6. Halverson, E.R., & Sheridan, K.M. (2014). The maker movement in education. Harvard Educational Review, 84(4), 495-504. doi: 10.17763/haer.84.4.34j1g68140382063.
  7. Honcharuk, V., Parakhnenko, V., Kyrpychova, I., & Dekarchuk, M. (2025). Innovative teaching technologies in the natural science education system of Ukraine. Problems of Education in the 21st Century, 83(3), 52-70. doi: 10.36690/2733-2039-2025-3-52-70.
  8. Honey, M., & Kanter, D.E. (Eds.). (2013). Design, make, play: Growing the next generation of STEM innovators. New York: Routledge. doi: 10.4324/9780203108352.
  9. Ioannou, A., & Gravel, B.E. (2024). Trends, tensions, and futures of maker education research: A 2025 vision for STEM+ disciplinary and transdisciplinary spaces for learning through making. Educational Technology Research and Development, 72, 1-14. doi: 10.1007/s11423-023-10334-w.
  10. Kolodii, V., Koreneva, I., Prokopenko, N., Huda, O., & Shaforost, Y. (2025). Development of interactive virtual laboratories for distance learning in natural sciences. Revista Eduweb, 19(3), 153-168. doi: 10.46502/issn.1856-7576/2025.19.03.10.
  11. Kucher, T. (2021). Principles and best practices of designing digital game-based learning environments. International Journal of Technology in Education and Science (IJTES), 5(2), 213-223. doi: 10.46328/ijtes.190.
  12. Larson, E.A.P. (2024). Maker education meets technology education: Reflections on good practices. Journal of Technology Education, 36(1), 106-111. doi: 10.21061/jte.v36i1.a.6.
  13. Li, M., Ma, S., & Shi, Y. (2023). Examining the effectiveness of gamification as a tool promoting teaching and learning in educational settings: A meta-analysis. Frontiers in Psychology, 14, article number 1253549. doi: 10.3389/fpsyg.2023.1253549.
  14. Nadal, O., Usart, M., Valls-Bautista, C., Alcantar-Nieblas, C., & Glasserman-Morales, L.D. (2025). Integration of maker education in STEAM: A systematic literature review. Educational Process: International Journal, 19, article number e2025587. doi: 10.22521/edupij.2025.19.587.
  15. Ou, Q., & Chen, X. (2024). Investigation and analysis of maker education curriculum from the perspective of artificial intelligence. Scientific Reports, 14, article number 1959. doi: 10.1038/s41598-024-52302-1.
  16. Ramírez-Ruiz, J.J., Vargas-Sánchez, A.D., & Boude-Figueredo, O.R. (2024). Impact of gamification on school engagement: A systematic review. Frontiers in Education, 9, article number 1466926. doi: 10.3389/feduc.2024.1466926.
  17. Schad, M., & Jones, W.M. (2020). The maker movement and education: A systematic review of the literature. Journal of Research on Technology in Education, 52(1), 65-78. doi: 10.1080/15391523.2019.1688739.
  18. Schad, M., Greene, M., & Jones, M. (2025). Maker-centered learning in STEM: A case study of a chemistry teacher’s lived experience. International Journal of Instruction, 18(2), 85-102. doi: 10.29333/iji.2025.1826a.
  19. Sorochynska, O.A., Tanska, V.V., & Hohola, I.O. (2022). Implementation of STREAM education in preschool education institutions with elements of maker activities. Bulletin of Zhytomyr Ivan Franko State University. Pedagogical Sciences, 110, 49-66. doi: 10.35433/pedagogy.3(110).2022.49-66.
  20. Steinkuehler, C. (2023). Games as social platforms. Games: Research and Practice, 1(1), article number 7. doi: 10.1145/3582930.
  21. World Medical Association. (2013). Declaration of Helsinki: Ethical principles for medical research involving human subjects. JAMA, 310(20), 2191-2194. doi: 10.1001/jama.2013.281053.

ЦИТУВАТИ

Shaforost, Yu., Shpak, V., & Shaforost, A. (2026). Maker education as a means of implementing edutainment in the teaching of chemistry to upper secondary school pupils. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Pedagogy and Psychology”, 12(2), 9-19. https://doi.org/10.52534/msu-pp2.2026.09