Анотація
Актуальність дослідження зумовлено статистичними показниками, що демонструють ріст розповсюдженості розладів харчової поведінки та недостатнє урахування індивідуально-психологічних факторів у вибудовуванні стратегії допомоги задля досягнення і збереження ремісії. Мета роботи – дослідити індивідуально-психологічні характеристики особистостей з різними видами харчового розладу та порівняти їх. Використано методи емпіричного дослідження: спостереження, аналіз медичних карток, шкала оцінки харчової поведінки, 16-факторний особистісний опитувальник Р.Б. Кеттелла. У статті представлено розбіжності та спільності в індивідуально-психологічних особливостях пацієнтів з розладами харчової поведінки. З’ясовано, що пацієнти з різними розладами харчової поведінки мають притаманні їм особливості. Аналіз показав, що існують риси, які мають схожі показники у двох групах респондентів, але різняться в третій і навпаки. Виявлено, що респонденти з компульсивним переїданням мають найбільш хаотичний профіль особистості, якщо порівнювати з пацієнтами інших груп. Узагальнено основні індивідуально-психологічні особливості за типом харчового розладу. З’ясовано, що пацієнті з анорексією мають високі показники самоконтролю, вимог до власного тіла, недовіри в міжособистісних стосунках та підозрілості зі схильністю контролювати свої бажання. Високих значень набувають показники нерішучості, підозрілості та тривожності. Пацієнти з булімією мають більш виражений показник м’якості серед усіх груп респондентів за високих показників безтурботності та тривожності поряд з показниками довірливості, нерішучості та емоційної нестабільності. Пацієнти з компульсивним переїданням характеризуються вираженою емоційною нестабільністю серед усіх груп респондентів. Виявлено, що пацієнти з анорексією та компульсивним переїданням більш відкриті до спілкування, ніж пацієнти з булімією. Пацієнти з анорексією і компульсивним переїданням проявляють експресивність, динамічність і активність у стосунках на відміну від пацієнтів з булімією, що мають виражену тривожність, іпохондрію і песимістичність. У респондентів усіх груп спостерігається порушення почуття насичення та голоду. Результати показали, що в пацієнтів з анорексією та в пацієнтів з компульсивним переїданням показник перфікціонізму вищий, ніж у пацієнтів з булімією. Спільна для трьох груп – невдоволеність тілом та прагнення до худоби. Практична цінність статті полягає в можливості використати матеріали дослідження для ефективної стратегії психотерапевтичної допомоги пацієнтам з різними видами харчової залежності
Ключові слова
типологічні особливості; харчова залежність; нервова анорексія; нервова булімія; компульсивне переїдання
Використані джерела
[1] American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5. Washington, DC: APA.
[2] American Psychological Association. (2002). Ethical principles of psychologists and code of conduct. Retrieved from https://www.apa.org/ethics/code/ethics-code-2017.pdf.
[3] Bagby, R.M., Gralnick, T.M., Al-Dajani, N., & Uliaszek, A.A. (2016). The role of the Five-Factor Model in personality assessment and treatment planning. Clinical Psychology: Science and Practice, 23(4), 365-381. doi: 10.1111/cpsp.12175.
[4] Castellini, G., Cassioli, E., Rossi, E., Innocenti, M., Gironi, V., Sanfilippo, G., Felciai, F., Monteleone, A. M., & Ricca, V. (2020) The impact of COVID-19 epidemic on eating disorders: A longitudinal observation of pre versus post psychopathological features in a sample of patients with eating disorders and a group of healthy controls. The International Journal of Eating Disorders, 53(11), 1855-1862. doi: 10.1002/eat.23368.
[5] Castellini, G., Cassioli, E., Rossi, E., Mancini, M., Ricca, V., & Stanghellini, G. (2022). Bridging cognitive, phenomenological and psychodynamic approaches to eating disorders. Eating and Weight Disorders, 27(7), 2273-2289. doi: 10.1007/s40519-022-01379-6.
[6] Dufresne, L., Bussières, E.-L., Bédard, A., Gingras, N., Blanchette-Sarrasin, A., & Bégin, C. (2020). Personality traits in adolescents with eating disorder: A meta-analytic review. The International Journal of Eating Disorders, 53(2):157-173. doi: 10.1002/eat.23183.
[7] Ehrlich, S. (2021). Anorexia nervosa in children and adolescents. Monthly Paediatrics, 169, 473-483. doi: 10.1007/s00112-021-01144-6.
[8] Farstad, S.M., McGeown, L.M., & von Ranson, K.M. (2016). Eating disorders and personality, 2004-2016: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 46, 91-105. doi: 10.1016/j.cpr.2016.04.005.
[9] Galmiche, M., Dechelotte, P., Lambert, G., & Tavolacci, M.P. (2019). Prevalence of eating disorders over the 2000-2018 period: A systematic literature review. The American Journal of Clinical Nutrition, 109(5), 1402-1413. doi: 10.1093/ajcn/nqy342.
[10] Groth, T., Hilsenroth, M., Boccio, D., & Gold, J. (2020). Relationship between trauma history and eating disorders in adolescents. Journal of Child & Adolescent Trauma, 13(4), 443-453. doi: 10.1007/s40653-019-00275-z.
[11] Huber, D., Zimmermann, J., & Klug, G. (2017). Change in personality functioning during psychotherapy for depression predicts long-term outcome. Psychoanalytic Psychology, 34(4), 434-445. doi: 10.1037/pap0000129.
[12] Levallius, J., Roberts, B.W., Clinton, D., & Norring, C. (2018). Take charge: Personality as predictor of recovery from eating disorder. Psychiatry Research, 246, 447-452. doi: 10.1016/j.psychres.2016.08.064.
[13] Lilenfeld, L.R.R., Wonderlich, S., Riso, L.P., Crosby, R., & Mitchell, J. (2006). Eating disorders and personality: A methodological and empirical review. Clinical Psychology Review, 26(3), 299-320. doi: 10.1016/j.cpr.2005.10.003.
[14] Linardon, J., Gleeson, J., Yap, K., Murphy, K., & Brennan, L. (2019). Meta-analysis of the effects of third-wave behavioural interventions on disordered eating and body image concerns: Implications for eating disorder prevention. Cognitive Behaviour Therapy, 48(1), 15-38. doi: 10.1080/16506073.2018.1517389.
[15] Lingiardi, V., & McWilliams, N. (Eds.). (2017). Psychodynamic diagnostic manual (PDM-2) (2nd ed.). New York: Guilford Press.
[16] Lorca, F., Pérez, S., Giner, F., & Marco J.H. (2019). What dimension of meaning in life is the stronger predictor of borderline personality disorder symptom? Journal of Constructivist Psychology, 34(4), 365-377. doi: 10.1080/10720537.2019.1697912.
[17] Mancini, G., Biolcati, R., Pupi, V., Andrei, F., La Grutta, S., Lo Baido, R., & Trombini, E. (2018). Nutrition and eating disorders in males: An overview of research in the period 2007-2017. Journal of Psychiatry, 53(4), 177-191. doi: 10.1708/2954.29694.
[18] Martinez, M.A., & Craighead, L.W. (2015). Toward person(ality)-centered treatment: How consideration of personality and individual differences in anorexia nervosa may improve treatment outcome. Clinical Psychology: Science and Practice, 22(3), 296-314. doi: 10.1037/h0101728.
[19] Martinussen, M., Friborg, O., Schmierer, P., Kaiser, S., Øvergård, K.T., Neunhoeffer, A.L., Martinsen, E.W., & Rosenvinge, J.H. (2017). The comorbidity of personality disorders in eating disorders: A meta-analysis. Eating and Weight Disorders, 22(2), 201-209. doi: 10.1007/s40519-016-0345-x.
[20] Mohler-Kuo, M., Schnyder, U., Dermota, P., Wei, W., & Milos, G. (2016). The prevalence, correlates, and help-seeking of eating disorders in Switzerland. Psychological Medicine, 46(13), 2749-2758. doi: 10.1017/S0033291716001136.
[21] Muzi, S., Sansò, A., & Pace, C.S. (2021). What’s happened to Italian adolescents during the COVID-19 pandemic? A preliminary study on symptoms, problematic social media usage, and attachment: relationships and differences with pre-pandemic peers. Frontiers in Psychiatry, 12, article number 590543. doi: 10.3389/fpsyt.2021.590543.
[22] Norcross, J.C., & Lambert, M.J. (2018). Psychotherapy relationships that work III. Psychotherapy, 55(4), 303-315. doi: 10.1037/pst0000193.
[23] Ramos-Grille, I., Gomà-i-Freixanet, M., Aragay, N., Valero, S., & Vallès, V. (2013). The role of personality in the prediction of treatment outcome in pathological gamblers: A follow-up study. Psychological Assessment, 25, 599-605. doi: 10.1037/a0031930.
[24] Rohde, J., Obbarius, A., Voigt, B., Sarrar, L., Biesenthal-Matthes, S., Kind, C.-S., Rose, M., & Hofmann, T. (2023). Differences and similarities in personality functioning across different types of eating disorders. Frontiers in Psychiatry, 14, article number 1155725. doi: 10.3389/fpsyt.2023.1155725.
[25] Steinert, C., Klein, S., Leweke, F., & Leichsenring, F. (2015). Do personality traits predict outcome of psychodynamically oriented psychosomatic inpatient treatment beyond initial symptoms? The British Journal of Clinical Psychology, 54(1), 109-125. doi: 10.1111/bjc.12064.
[26] Tanzilli, A., Majorana, M., Fonzi, L., Pallagrosi, M., Picardi, A., Coccanari de’Fornari, M.A., Biondi, M., & Lingiardi, V. (2018). Relational variables in short-term psychodynamic psychotherapy: An effectiveness study. Research in Psychotherapy: Psychopathology, Process and Outcome, 21(3), 190-200. doi: 10.4081/ripppo.2018.327.
[27] Thompson-Brenner, H., Eddy, K.T., Franko, D.L, Dorer, D.J., Vashchenko, M., Kass, A.E., & Herzog, D.B. (2008). A personality classification system for eating disorders: A longitudinal study. Comprehensive Psychiatry, 49(6), 551-560. doi: 10.1016/j.comppsych.2008.04.002.
[28] Treasure, J., Duarte, T., & Schmidt, U. (2020). Eating disorders. The Lancet, 395(10227), 899-911. doi: 10.1016/S0140-6736(20)30059-3.
[29] Vinogradov, A. (1997). Reliability study of the computer version of the 16PF personality questionnaire. Bulletin of Taras Shevchenko National University of Kyiv. Psychology, 23, 49-57.
[30] Walsh, O., & McNicholas, F. (2020). Assessment and management of anorexia nervosa during COVID-19. Irish Jjournal of Psychological Medicine, 37(3), 187-191. doi: 10.1017/ipm.2020.60.
[31] Wildes, J.E., Marcus, M.D., Crosby, R.D., Ringham, R.M., Dapelo, M.M., Gaskill, J.A., & Forbush, K.T. (2011). The clinical utility of personality subtypes in patients with anorexia nervosa. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 79(5), 665-674. doi: 10.1037/a0024597.
[32] World Health Organization. (2023). Seventy-sixth World Health Assembly. Retrieved from https://www.who.int/about/accountability/governance/world-health-assembly/seventy-sixth-world-health-assembly.
[33] Wunderer, E., Götz, M., Greithanner, J., Maslanka, E., Borse, S. & Voderholzer, U. (2020). Social media and eating disorders – connections and implications for social work. Social Work, 3, 89-98.