Науковий вісник Мукачівського державного університету. Серія «Педагогіка та психологія»

Том 12, № 2, 2026 25.05.2026 open access Open access

Розвиток граматичної усвідомленості засобами перекладу в навчанні англійської мови як іноземної

Марина Зембицька*, Андрій Горошко

marynazembytska@gmail.com

DOI https://doi.org/10.52534/msu-pp2.2026.75 Сторінки 75 –83 Переглядів 11 Переглядів

Анотація

Розвиток граматичної компетенції студентів залишається ключовим завданням у викладанні англійської як іноземної мови, особливо в умовах значних структурних розбіжностей між українською та англійською мовами. Ефективне подолання міжмовної інтерференції потребує впровадження нових когнітивно орієнтованих методичних підходів. Метою цієї статті було дослідження педагогічного потенціалу вправ на переклад у контексті підвищення рівня металінгвістичної обізнаності та розвитку граматичної компетенції майбутніх філологів. Для досягнення мети було застосовано квазіекспериментальний змішаний метод дослідження за участю 24 студентів (першого та другого курсів) Хмельницького національного університету, який поєднував до- та післяекспериментальне тестування з аналізом рефлексивних щоденників. Навчальна модель інтегрувала елементи контрастивного аналізу, колективного та зворотного перекладу в межах завданнєвої педагогіки. Проаналізовано особливості типових граматичних трансформацій на рівні зміни станів дієслова, порядку слів, номінально-дієслівної реструктуризації, додавання/опущення елементів та вживання артиклевих структур. Встановлено, що систематичне використання цільових перекладацьких завдань сприяє суттєвому покращенню показників точності мовлення студентів, підвищивши середній бал тестування з 55 % до 81 %. Доведено, що вправи на основі перекладу стимулюють глибоке когнітивне опрацювання матеріалу та активізують гіпотезу помічання в засвоєнні другої мови. Розроблено та теоретично обґрунтовано чотириетапну педагогічну модель інтеграції перекладацьких вправ у процес навчання практичної граматики. З’ясовано, що запропоновані завдання ефективно трансформують інтуїтивне внутрішнє перекладання студентів на свідому аналітичну мовну обізнаність. Результати дослідження можуть бути безпосередньо використані викладачами вищих навчальних закладів та методистами для модернізації навчальних програм з практичної граматики англійської мови

Ключові слова

педагогічний переклад; граматичні трансформації; металінгвістична свідомість; методика навчання; аудиторне дослідження

Використані джерела

  1. Asquerino Egoscozábal, L., & Estrada Chichón, J.L. (2023). Pedagogical translation in foreign language teaching: A systematic review of scientific articles published in the last five years. Didáctica. Lengua y Literatura, 36, 89-100. doi: 10.5209/dill.85612.
  2. Bader, M., Halverson, S.L., & Möller-Omrani, C. (2026). Metalinguistic awareness in the EFL classroom and beyond: Exploring the potential of translation tasks. TESOL Journal. doi: 10.1002/tesq.70146.
  3. Belhadia, A. (2024). Practical guidelines for implementing translation into the EFL classroom. Journal of Languages and Translation, 4(2), 218-228.
  4. British Educational Research Association. (2024). Ethical guidelines for educational research (5th ed.). London: BERA.
  5. Çalış, E., & Dikilitaş, K. (2012). The use of translation in EFL classes as L2 learning practice. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 46, 5079-5084. doi: 10.1016/j.sbspro.2012.06.389
  6. Cook, G. (2010). Translation in language teaching: An argument for reassessment. Oxford: Oxford University Press.
  7. Huang, X. (2022). Teachers’ implementation of translanguaging in EFL classrooms: A systematic review. (Master’s dissertation, University of Oxford, Oxford, United Kingdom).
  8. Kapranov, O. (2023). Topics in foreign language teaching in research articles in psycholinguistics: Reviewing the state-of-the-art. Verbum, 14. doi: 10.15388/verb.39.
  9. Kordia, S. (2020). ELF awareness in the task-based classroom: A way forward. ELT Journal, 74(4), 398-407. doi: 10.1093/elt/ccaa034.
  10. Korunets, I.V. (2003). Theory and practice of translation. Vinnytsia: Nova Knyha.
  11. Leow, R.P. (2019). Noticing hypothesis. In The TESOL encyclopedia of English language teaching. Hoboken: John Wiley & Sons. doi: 10.1002/9781118784235.eelt0086.pub2.
  12. Murtisari, E.T. (2020). Enhancing isolated grammar teaching through translation: Sentence level and beyond. LLT Journal: A Journal on Language and Language Teaching, 23(1), 157-170. doi: 10.24071/llt.v23i1.2416.
  13. Orland-Barak, L., & Fuchs, C. (2023). Noticing and metalinguistic awareness in the L2 writing process: A translation-based writing task for L1 Arabic speakers preparing to teach Hebrew as a second language. Journal of Second Language Writing, 62, article number 101065. doi: 10.1016/j.jslw.2023.101065.
  14. Ping, Y. (2026). Revisiting translation as a method in language teaching and learning. ELT Journal, 80(1), 174-179. doi: 10.1093/elt/ccae022.
  15. Pintado Gutiérrez, L. (2018). Translation in language teaching, pedagogical translation, and code-switching: Restructuring the boundaries. The Language Learning Journal, 49(2), 219-239. doi: 10.1080/09571736.2018.1534260.
  16. Rossi, C., Hong, W., Daniel, S., & Fernández-Parra, M. (2021). Rehabilitating translation in the language classroom: A proposal based on conceptual metaphors to foster machine translation literacy. Bulletin Suisse de Linguistique Appliquée, 114, 67-88.
  17. Scheffler, P. (2013). Learners’ perceptions of grammar-translation as consciousness raising. Language Awareness, 22(3), 255-269. doi: 10.1080/09658416.2012.703673.
  18. Sifakis, N. (2023). Metacognitive and metalinguistic activities can raise ELF awareness: Why and how. Journal of English as a Lingua Franca, 12(1), 43-66. doi: 10.1515/jelf-2023-2006.
  19. Soleimani, H., & Heidarikia, H. (2017). The effect of translation as a noticing strategy on learning complex grammatical structures by EFL learners. Applied Linguistics Research Journal, 1(1), 1-13. doi: 10.14744/alrj.2017.09797.
  20. Wang, D., & Wang, H. (2026). Exploring the effects of the noticing function of output on second language learning in a four-stage Chinese-English translation task. Asian-Pacific Journal of Second and Foreign Language Education, 11, article number 7. doi: 10.1186/s40862-025-00372-7.

ЦИТУВАТИ

Zembytska, M., & Goroshko, A. (2026). Raising grammatical awareness through translation in the EFL classroom. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Pedagogy and Psychology”, 12(2), 75-83. https://doi.org/10.52534/msu-pp2.2026.75